Gepubliceerd op 22 oktober 2020

De ervaring van:

Marieke Stijf - van Breugel Wijkverpleegkundige Icare Stel een vraag

  Leestijd: 6 minuten

‘Het verhaal erachter is vaak veel belangrijker dan de praktische vraag’

Op verzoek van de huisarts ga ik naar een mevrouw van 95 die door een val een wond heeft opgelopen. Met de nieuwe visie op gezondheid in mijn achterhoofd start ik niet direct met de praktische zorg. Ik vraag mevrouw eerst meer over haarzelf te vertellen. Zo kom ik erachter dat de wond en de valangst niet de belangrijkste problemen zijn. Waar mevrouw echt mee worstelt, zijn haar eenzaamheid en haar wens om te sterven.

De man van deze cliënt is overleden en haar kinderen wonen op afstand. Zij maken zich zorgen om haar, omdat ze zich niet meer durft te douchen uit angst om te vallen. Dat is de informatie die ik van de huisarts kreeg. Omdat een telefonisch consult op zo’n hoge leeftijd mij niet heel geschikt lijkt, ga ik bij mevrouw langs. Ik tref een pientere dame die nog heel veel zelf kan. Ik vraag hoe het met haar gaat, hoe haar leven tot nu toe is en waarom ze denkt dat ik hier ben. Zo ontstaat al snel een boeiend gesprek.

Eenzaamheid en wens om te sterven

Ze vertelt me over haar man die als militair diende in Indonesië. Hij liep daar een posttraumatische stressstoornis op, waardoor zij hem tot zijn dood verzorgde. Ze vertelt over haar eigen werk als verpleegkundige bij het Rode Kruis, haar activiteiten voor het verzet tijdens de oorlog, haar kinderen en haar dagelijkse bezigheden. Ook geeft ze duidelijk aan dat ze zich eenzaam voelt. Binnen tien minuten vertelt ze dat ze een mooi leven heeft gehad en het nu wel genoeg vindt. Eigenlijk zou ze liever doodgaan. Ze heeft voor zichzelf besloten dat ‘al dat gedoe’ – zoals ze het zelf omschrijft – niet meer nodig is, maar heeft hier verder nog met niemand over gesproken.

Anamnese

Binnen heel korte tijd weet ik veel over het leven van mevrouw en kan ik vrijwel als vanzelf overgaan tot de anamnese. Ook bij deze cliënt speelt veel meer dan alleen de praktische vraag. Ik vraag mevrouw wat ik voor haar kan betekenen. Ze wil graag een gesprek met de huisarts over haar doodswens. Hiervan heb ik de huisarts op de hoogte gebracht. Nu we zo in gesprek zijn, kan ik ook doorvragen over het vallen: waarom is ze gevallen, is ze vaak duizelig of wankel? Mevrouw weet de oorzaak niet precies, maar is overduidelijk bang om te vallen. Om die reden gaat ze niet meer douchen en durft ook niet naar buiten met haar scootmobiel of mensen op te zoeken met haar rollator. Hierdoor vereenzaamt ze nog meer.

Gegevens verzamelen

We spreken af dat ik één keer per week kom om haar wond te verzorgen en haar te douchen. Tijdens het eerste gesprek schatte ik in dat mevrouw zichzelf prima kan verzorgen, maar door aanwezig te zijn bij het douchen krijg je als wijkverpleegkundige nieuwe gegevens waardoor je de zorgsituatie beter kunt inschatten.

Zelfredzaamheid bevorderen

Mevrouw fleurt op van de wekelijkse bezoeken. Ik merk dat ze haar eigenwaarde terug begint te krijgen en dat ze meer vertrouwen krijgt in haar eigen kunnen. De gesprekken geven net dat duwtje richting zelfredzaamheid. Door haar kwetsbaarheid bespreekbaar te maken wordt ze minder angstig en durft ze ook weer te douchen. Vandaaruit kan ik verder bouwen. We kunnen samen kijken naar een nieuwe dag/weekindeling om haar eenzaamheid te verminderen, kijken hoe ze haar hobby’s beter kan uitoefenen en waar haar verdere interesses liggen.

Effectievere zorg

Als je als wijkverpleegkundige geen anamnese afneemt en alleen oog hebt voor het genezen van de wond, zoals in deze casus, kunnen zorgvragen blijven liggen. Zonder anamnese was ik niet zo snel achter haar eenzaamheid gekomen. Dankzij de anamnese krijg je meer informatie en ontdek je vaak ook veel meer zorgvragen. Als je die problemen op de juiste manier aanpakt of verbindt met andere professionals zal uiteindelijk de situatie minder snel escaleren.

Zorgplan

Doordat ik veel van mevrouw weet, kan ik dat ook in het zorgplan zetten. Het is van belang dat het team op de hoogte is van de volledige context en die terugziet in het zorgplan. Zo is het voor collega’s duidelijk wat de doelen zijn en in welke richting we ons samen met de cliënt begeven. Ik heb in het zorgplan de actuele en de potentiële problemen beschreven en wat je als wijkverpleegkundige kunt bijdragen op andere vlakken dan alleen de praktische zorg. In deze casus was dat de eenzaamheid bespreekbaar maken.

Leerpunten

  • Het verhaal is soms veel belangrijker dan de vraag wáárom ik bij een cliënt aan de deur kom;
  • Probeer vanuit je expertise verder te kijken dan de opdracht van de arts om een vollediger beeld van de situatie te krijgen;
  • Leer het verhaal kennen en vraag de cliënt waar hij/zij hulp bij kan gebruiken. Dan kun je meer betekenen als wijkverpleegkundige, ook als die zorg anders is dan je van tevoren had verwacht;
  • Omdat we elkaar goed leerden kennen, begreep ik haar wens om te sterven ook beter;
  • Je kunt op deze manier de échte vraag achter de vraag te weten komen, daardoor effectievere zorg verlenen en zo de zelfredzaamheid bevorderen. Dit vraagt in het begin meer tijd, maar als je eenmaal alles goed in het vizier hebt, scheelt het uiteindelijk tijd. Cliënten zijn met deze manier van werken gemiddeld korter in zorg met gemiddeld minder uren per week.

Nieuwe anamnese

Het NWG heeft de bestaande anamneseformulieren en de nieuwe visie op de anamnese samengevoegd in één document, met een vernieuwde vraagstelling. Met dit document krijgt de wijkverpleging meer handvatten om het anamnesegesprek in te gaan en zijn/haar werk goed in te richten. Zie ook het artikel: Kwaliteitsstandaard anamnese.

 

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.