Gepubliceerd op 17 september 2020

  Leestijd: 6 minuten

Anamneseformulier: ontwikkelproces kwaliteitsstandaard anamnese

Als wijkverpleegkundigen weten we dat we dienen te handelen volgens de stappen van het verpleegkundig proces. Minder bekend is wat we binnen het verpleegkundig proces doen en hoe we dat doen. Reden voor het NWG om alle stappen van het verpleegkundig proces onder de loep te nemen. Te beginnen bij het begin: de anamnese.

In de wijze waarop met de anamnese wordt omgegaan bestaat nogal wat praktijkvariatie: variërend van heel summier tot het hanteren van erkende ordeningssystemen. Zo zijn er collega’s die de thema’s van een classificatiemodel gebruiken en hanteren anderen ordeningssystemen als Gordon of Positieve Gezondheid. Opvallend is ook dat veel ECD’s de verslaglegging van opgedane bevindingen tijdens de anamnese niet of nauwelijks ondersteunen – met als gevolg dat verzamelde gegevens niet vastgelegd kunnen worden.

Anamnese is van toegevoegde waarde

Wijkverpleegkundigen die een uitgebreide anamnese afnemen, ervaren de toegevoegde waarde daarvan. Voordelen die genoemd worden zijn:

  • De gegevensverzameling biedt een goed én ander inzicht in wie de cliënt is, diens leefsituatie (context) en diens hulpvraag;
  • Je komt tot een ander type oordeelsvorming over de te verlenen zorg;
  • Gemaakte afspraken komen altijd tot stand in samenspraak met de cliënt en diens naasten, zijn beter passend bij dat wat voor de cliënt belangrijk is, zijn minder of kortdurend gericht op inzet van professionele zorg en meer gericht op ander type oplossingen.

Hiermee bevestigen de wijkverpleegkundigen in de praktijk – wat ook al eerder onderbouwd is in onderzoek, richtlijnen en literatuur – het belang van een goede anamnese. Voor NWG was het dan ook geen discussiepunt meer: de anamnese is voor de wijkverpleging een belangrijke en onmisbare processtap die een eenduidige werkwijze behoeft!

Ordeningssysteem

Vanuit NWG ging in eerste instantie de voorkeur uit naar een bestaand ordeningssysteem voor de anamnese. Daarom zijn alle bestaande instrumenten en methodieken geanalyseerd en vergeleken aan de hand van onze criteria voor een goede anamnese voor de wijkverpleging. Deze criteria luiden:

  • een beschrijving van de medische context;
  • vragen over alle leefgebieden;
  • gebaseerd op de visie Positieve Gezondheid;
  • gebaseerd op dat wat voor de cliënt het meest belangrijk is;
  • mogelijkheden om verzamelde gegevens vast te leggen zowel in vrije tekst als gestructureerd.

Op basis hiervan constateerden we dat geen enkel bestaand instrument of bestaande methodiek voldoet aan onze criteria. Vandaar dat we zélf een anamnesemethodiek hebben ontwikkeld, afgeleid van bestaande instrumenten en methodieken.

Het resultaat

De nieuwe anamnesemethodiek ziet er als volgt uit:

Initiële anamnese

Alle vragen van bestaande anamnese instrumenten zijn geordend naar de leefgebieden van Positieve Gezondheid en onderverdeeld in sub thema’s. Daar waar er sprake was van dubbeling zijn deze verwijderd. Ook zijn sommige vragen geherformuleerd op basis van de visies Positieve Gezondheid en Advance care planning. Dat leidde uiteindelijk tot de conclusie dat niet de ordening belangrijk is, maar dat het de vragen zijn die ertoe doen. Die conclusie bood ruimte om discussies over voorkeuren voor ordeningssystemen op te lossen.

Wat we gedaan hebben is het ordenen van de totale vragenlijst in drie varianten die afgestemd zijn op de meest gebruikte ordeningssystemen: Gordon, Omaha System en Positieve Gezondheid. Hoewel de ordening van de vragen anders is, zijn de gehanteerde vragen bij alle drie ordeningsvarianten gelijk. Daarbij is het mogelijk om de vragen te ordenen naar andere dan de drie eerder genoemde ordeningssystemen; zodat het altijd aangepast kan worden naar het systeem waar je mee werkt.

GFI

De GFI geeft snel inzicht in de mate van kwetsbaarheid van cliënten en op grond waarvan zij kwetsbaar zijn. Dat inzicht biedt aangrijpingspunten voor verdiepende vragen, al dan niet met gebruikmaking van aanvullende instrumenten. Juist als er sprake is van kwetsbaarheid – wat vaak het geval is bij cliënten van wijkverpleging – is het nog belangrijker om de totale context van een cliënt goed in beeld te krijgen. Omdat de GFI een meetinstrument is waarvan de uitkomst een getal is, kan dit instrument ook goed toegepast worden tijdens evaluatiegesprekken met de cliënt. Zo kan gemonitord worden of afgesproken interventies het gewenste effect hebben op de mate van kwetsbaarheid.

Prioriteringsvragen

Als generalist richt de wijkverpleegkundige zich met een brede anamnese op de totale context van de cliënt. Dat leidt tot veel informatie en vaak ook tot meerdere gebieden waarop de cliënt belemmeringen ervaart. Omdat doorgaans niet alle belemmeringen tegelijkertijd opgelost kunnen worden, hebben we vijf prioriteringsvragen toegevoegd aan de anamnese. Die vragen helpen de cliënt om zélf regie te nemen op welk gebied voor hem/haar de meeste prioriteit heeft, waar oplossingen op gericht moeten zijn en wie of wat daar een rol in kan spelen.

Speciële anamneses

De speciële anamneses en risicoanalyses die door V&VN zijn samengebracht in een uitgebreide toolbox vormen belangrijke aanvullingen voor de anamnese. Door middel van verwijzingen bij vragen of thema’s hebben we deze opgenomen in onze anamnesemethodiek.

Wat is geen onderdeel van de anamnese?

Medische gegevens over onder andere medische diagnose(s) en medisch beleid vormen belangrijke informatie voor de wijkverpleegkundigen, maar zijn geen onderdeel van de wijkverpleegkundige anamnese. Deze gegevens worden verkregen via de huisarts of via overdracht uit het ziekenhuis. Los van de anamnese is het uiteraard wel wenselijk dat er ruimte is in het ECD om deze gegevens vast te leggen.

NWG Kwaliteitsstandaard

De door ons ontwikkelde anamnesemethodiek is door wijkverpleegkundigen van de kerngroep van het NWG getest in anamnesegesprekken met cliënten. Door alle positieve ervaringen en feedback hebben we als wijkverpleegkundigen van het NWG afgesproken om van deze methodiek een NWG Kwaliteitsstandaard te maken. Om zo een eenduidige werkwijze tijdens de anamnese te bevorderen. Omdat de kwaliteitsstandaard pas betekenis krijgt als zoveel mogelijk wijkverpleegkundigen meedoen, stellen we de anamnesemethodiek graag beschikbaar voor álle wijkverpleegkundigen in Nederland. En nodigen we alle (toekomstige) gebruikers ervan uit hun ervaringen met ons te delen. Zo wordt het een kwaliteitsstandaard van en voor alle wijkverpleegkundigen, die we samen steeds verder blijven ontwikkelen én verbeteren.

Hier lees je meer over de anamnese:

 

 

 

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.