Gepubliceerd op 2 juli 2020

  Leestijd: 5 minuten

Houd het hoofd koel

Met name ouderen hebben tijdens een hitteperiode een grotere kans op medische problemen, waaronder uitdroging, ontregelde bloedsuikerspiegels of oedeemvorming door overbelasting van het hart. Tijdens dergelijke warme dagen kan het Nationale hitteprotocol in werking treden.

Zodra de temperatuur vier dagen achter elkaar boven de 27 graden Celcius uitkomt, treedt in Nederland het Nationaal Hitteplan in werking. Het hitteplan is in feite een waarschuwing voor hitte en de risico’s die hoge temperaturen met zich mee kunnen brengen. Zeker kwetsbare mensen, zoals ouderen, baby’s, chronisch zieken, mensen met overgewicht en mensen in verpleeghuizen, lopen als de temperatuur oploopt meer risico op medische problemen of in het ergste geval op overlijden. Om dit te voorkomen is het van belang alert te zijn, zowel als wijkverpleegkundige als mantelzorger, op uitdroging en oververhitting.

Drie aandachtsgebieden voor wijkverpleegkundigen

De wijkverpleegkundige maakt de afspraken met de cliënt en heeft zorg voor mogelijke (tijdelijke) aanpassingen van de zorgafspraken om tot zorg op maat in veranderende (hitte) omstandigheden te komen. Daarmee kunnen de risico’s bij een cliënt – als gevolg van de hitte – zoveel mogelijk worden voorkomen of beperkt. Wij geven hieronder drie aandachtsgebieden waar je in het verpleegkundig proces rekening mee kunt houden:

1. Anamnese

Bij kwetsbare doelgroepen bestaat een verhoogd risico op uitdroging en oververhitting. Veel van onze cliënten behoren tot die kwetsbare groep. Zij hebben bij hitte extra risico’s door aandoeningen van de nieren, hart en vaten, COPD en diabetes. Denk aan problematische vochtbalansen, veranderde mineralenhuishouding en bloedsuikerspiegels door verminderde vochtinname. Er kan ook een onder- of overdosering van bepaalde medicijnen ontstaan bij uitdroging of oververhitting. Alertheid op signalen is van groot belang, omdat voorkomen in alle gevallen het allerbelangrijkst is. Om erachter te komen hoe kwetsbaar mensen zijn, kun je de GFI afnemen. Als er sprake is van kwetsbaarheid is het belangrijk om er via de anamnese achter te komen hoe die kwetsbaarheid zich uit en wat de mogelijke risico’s zijn tijdens een periode van hitte. Zo kunnen er passende interventies worden uitgezet.

2. Mantelzorger betrekken bij de zorg

Betrek tijdens een periode van hoge temperaturen mantelzorgers. Het is belangrijk dat zij actief betrokken zijn en goed opletten dat hun naasten goed drinken. Waarbij het van belang is dat ouderen de hele dag door een beetje drinken (in plaats van een paar keer per dag veel). Lees hiervoor ook het artikel dat wij eerder publiceerden: Hoe leer je mantelzorgers hun naaste te helpen bij dagelijkse handelingen. Daarnaast zijn er verschillende hulpmiddelen, zoals een vochtinname-regelaar. Deze registreert of een cliënt voldoende drinkt en geeft een signaal als het tijd is om te drinken. Temperatuurregulatie in huis is een ander aandachtspunt waar de mantelzorger een rol in kan spelen. Dat kan met een airco of ventilator. Het verplaatsen van de favoriete zitplaats van de cliënt naar een ruimte waar de temperatuur beheersbaar is met bijvoorbeeld een zonnescherm kan ook al van grote betekenis zijn. Of (tijdelijk) slapen aan de noordkant van de woning.

3. Bewustwording

Veel ouderen zijn zich niet bewust van het belang van voldoende drinken. Omdat zij een verminderde dorstprikkel hebben, ervaren ze ook minder snel dat zij dorst hebben en zijn er vaker middelen nodig die een signaal geven dat er weer gedronken moet worden. Dit kan bijvoorbeeld door middel van een vochtlijst, waarop bijgehouden wordt wat en hoeveel de cliënt drinkt. Of door gebruik te maken van een app, die de mantelzorger inzicht geeft of de cliënt voldoende vocht en voedsel binnenkrijgt. Ook bestaat de neiging zo min mogelijk te gaan bewegen bij warmte. Juist dat kan bij hart- en vaatziekten tot extra vochtophoping leiden en een grote belasting van het hart. Informeer de cliënt hierover en kijk of het tijdstip van bewegen naar het begin of einde van de dag kan worden verplaatst en pas het tempo aan.

Zorg ook goed voor jezelf! Wat kun je zelf doen bij warmte?

 

Pas ook zelf als wijkverpleegkundige je werktempo en -planning aan. Neem voldoende pauze en verplaats fysiek inspannende activiteiten naar het begin of het einde van de dag. Stem met je cliënt af wat de mogelijkheden zijn in combinatie met de mogelijkheden vanuit het team. Maak als je aan het werk bent je gezicht, hals en polsen regelmatig nat met een koud nat washandje of spoel je polsen af onder de koude kraan en drink voldoende water (twee liter). En niet onbelangrijk: houd je hoofd koel! Voor je het weet, is het weer nat, koud en guur in ons kikkerlandje.

Verantwoordelijkheid zorgorganisaties

In het Hitteplan staat onder andere welke verantwoordelijkheden organisaties hebben tijdens een periode van aanhoudende hitte. Zorgorganisaties kunnen de professional ondersteunen om de inhoudelijke verantwoordelijkheid van de wijkverpleging waar te maken. Dit kan de organisatie doen door:

1. Kennisverspreiding over hoe te handelen bij hitte;

2. Implementeren van ICT om het verpleegkundig proces goed vast te leggen in een ECD, zodat de context en kwetsbaarheid van de cliënt goed inzichtelijk is en hierop geacteerd kan worden;

3. Aanschaffen van hulpmiddelen die in perioden met hoge temperaturen (extra) nodig zijn voor zowel cliënten als personeel.

Meer informatie

Op de website van Vilans vind je meerdere tips om uitdroging en oververhitting te lijf te gaan. Ook is hier en hier specifieke informatie te vinden over hitte en corona.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.