Gepubliceerd op 17 juni 2019

  Leestijd: 3 minuten

Hoe wijs je mantelzorgers de weg als hun naaste wilsonbekwaam wordt?

Mensen met dementie verliezen geleidelijk de grip op de wereld. Wanneer ze de gevolgen van een beslissing niet meer kunnen begrijpen, spreken we van wilsonbekwaamheid. Hoe kun jij mantelzorgers ondersteunen wanneer hun naaste wilsonbekwaam wordt?

Uit de Dementiemonitor Mantelzorg 2014 blijkt dat mantelzorgers zwaar belast zijn. Ondersteuning door een casemanager is dan ook zeer welkom. De Landelijke Evaluatie Casemanagement Dementie (Peeters et al, 2012) laat zien dat met de hulp van casemanagers:

  • de moeite die mantelzorgers hebben in het omgaan met boosheid, angst en verwardheid van hun naaste binnen een jaar significant afneemt;
  • hun gevoel dat zij nergens terechtkunnen met problemen en zorgen significant afneemt;
  • er aantoonbaar minder spoedbezoeken aan de huisarts nodig zijn;
  • het gevoel van eenzaamheid onder mantelzorgers afneemt;
  • mantelzorgers beter op de hoogte zijn van ondersteuningsmogelijkheden.

Rol casemanager

Wie zou het beste de rol van casemanager kunnen vervullen? Is dat de wijkverpleegkundige, een gespecialiseerde professional op het gebied van dementie, een specifieke organisatie op het gebied van dementie, een zorgorganisatie of de ggz? Uit een intern onderzoek bij Buurtzorgteams blijkt dat casemanagement dicht bij de cliënt uitgevoerd dient te worden. Deze taak zou goed passen bij de wijkverpleegkundige in plaats van bij iemand die verder van de cliënt afstaat. Als wijkverpleegkundige kun jij de regierol vervullen en ben je de aangewezen persoon om in complexe situaties een of meer casemanagementtaken uit te voeren. Ook kun je vanuit de regierol de collega-wijkverpleegkundige met het aandachtsgebied dementie (dementieverpleegkunde) inschakelen. Dit gebeurt vaak wanneer de situatie rondom de cliënt complex wordt.

Contact met mantelzorger

Het is belangrijk dat je met de mantelzorger bespreekt wat voor hem of haar de zingeving is van het zorgen voor de naaste. Ook kun je mantelzorgers wijzen op gespreksgroepen met lotgenoten. In veel gemeenten worden Alzheimer cafés georganiseerd voor cliënten, mantelzorgers, familie en vrienden. Om overbelasting te voorkomen is er onder meer respijtzorg. Dit is nacht- of weekendopvang en oppas aan huis door vrijwilligers en professionals. Ook kan dagbesteding een goede oplossing zijn.

Zorgstandaard Dementie

Als wijkverpleegkundige kun je je beroepen op de Zorgstandaard Dementie*. In deze zorgstandaard worden normen beschreven waaraan dementiezorg moet voldoen. De zorgstandaard geeft een beschrijving van het complete zorgcontinuüm: van vroegsignalering en preventie tot diagnostiek, casemanagement, behandeling, begeleiding en steun en levering van zorg en diensten. De beschrijving is functioneel. Beschreven is op welke wijze de zorg wordt georganiseerd en wanneer, maar niet wie deze uitvoert of waar dit gebeurt. De wensen en behoeften van mensen met dementie en hun naasten zijn uitgangspunt van optimale dementiezorg.

Wanneer is een cliënt wilsonbekwaam?

Het vaststellen van wilsbekwaamheid kan een lastig traject zijn. Want, wanneer spreek je van wilsonbekwaamheid? Volgens de artsenfederatie KNMG kan een cliënt wilsonbekwaam worden als:

  • de cliënt herhaaldelijk een antwoord geeft dat niet past bij de vraag;
  • de emotie niet past bij het antwoord;
  • de cliënt steeds opnieuw om herhaling van (delen van) de informatie vraagt;
  • een cliënt meteen toestemming geeft zonder dat je de indruk hebt dat het de cliënt helemaal duidelijk is waarvoor hij toestemming geeft;
  • een cliënt een onderzoek of behandeling weigert waarbij je de indruk hebt dat de weigering niet weloverwogen is;
  • de cliënt zich verzet tijdens de behandeling en je twijfelt of de cliënt handelt wegens een doordachte keuze of slechts ondervonden hinder aangeeft;
  • de cliënt ongebruikelijke argumenten hanteert bij het instemmen of weigeren van onderzoek of behandeling.

De KNB heeft in samenwerking met Alzheimer Nederland voor notarissen de ‘Handreiking bij het beoordelen van wilsbekwaamheid van cliënten met dementie’ ontwikkeld. In de handreiking staat algemene informatie over de signalen en verschillende stadia van dementie. Ook wordt dieper ingegaan op het vermogen om beslissingen te nemen en staan er tips in voor de omgang met cliënten met dementie.


Lees ook het artikel ‘Zorgvuldig omspringen met iemands wilsbekwaamheid voorkomt gedoe achteraf’. De pdf is te downloaden in de rechterkolom op deze pagina.


Bron:

* Zorgstandaard Dementie, 2013 Vilans. Op dit moment wordt de Zorgstandaard Dementie herzien. In 2019 zal de herziene versie worden gepubliceerd.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.