Gepubliceerd op 24 juli 2020

  Leestijd: 7 minuten

De vier fases van de coronapandemie en de effecten op het team wijkverpleging

De afgelopen maanden is ook voor ons als wijkverpleegkundigen een zoektocht geweest hoe de zorg zo goed mogelijk te organiseren voor onze cliënten. Een zoektocht waar we van hebben geleerd hoe de zorg in iedere fase van de coronacrisis op een verantwoorde manier kan worden herijkt.

Het is de verantwoordelijkheid van de wijkverpleegkundige om te onderzoeken wat mensen belangrijk vinden, wat hen belemmert en te onderzoeken wat de mogelijkheden wél zijn, zodat cliënten zo lang mogelijk kunnen blijven doen waar ze gelukkig van worden en zich zo lang mogelijk gezond voelen.

De afgelopen periode hebben we in de zoektocht om erachter te komen wat mensen belangrijk vinden voor hun levensgeluk te maken gekregen met corona. Hierdoor zijn er meer belemmeringen ontstaan voor mensen met grotere gezondheidsrisico’s en moesten we op zoek naar andere mogelijkheden. Inmiddels hebben we in deze zoektocht verschillende fases doorlopen. Die we hieronder beschrijven. Van deze zoektocht hebben we geleerd hoe de zorg in iedere fase op een verantwoorde manier kan worden herijkt.

Fase 1: corona is een groot internationaal gezondheidsrisico voor de totale bevolking

In de eerste fase van de coronapandemie is het van belang dat iedereen zo min mogelijk fysieke contactmomenten heeft en wordt er alleen (fysieke) zorg geboden die nodig is om de cliëntsituatie stabiel te houden en niet uit te laten lopen op een crisissituatie. Dit met het oog op het indammen van de verspreiding van een levensbedreigend virus voor kwetsbare cliënten. Het onderzoeken van de kwetsbaarheid in deze fase door de Groningen Frailty Indicator (GFI) en het vastleggen van de context van het leven van de cliënt in de anamnese geeft inzicht in wat er nodig is om te de situatie stabiel te houden. Stel de prioriteringsvragen in de anamnese aan cliënt en mantelzorger, zodat er samen besloten wordt waar de hoogste urgentie ligt om de situatie zo stabiel mogelijk te houden.

Fase 2: corona is voor ieder individu een gezondheidsrisico naast andere gezondheidsrisico’s

Landelijk is het virus onder controle, maar nog wel aanwezig. Dat betekent dat de RIVM-richtlijnen voor fysieke ontmoetingen iets verruimd zijn. In de tweede fase komen professionals en cliënten/mantelzorgers samen tot hernieuwde zorgafspraken, die worden vastgelegd in het zorgplan. De nadruk ligt nu op het onder controle houden van de verspreiding van het virus. Het herijken van zorg houdt in dat je als wijkverpleegkundige samen met de cliënt en mantelzorger(s) terugkijkt op de afgelopen weken waarin er maar een beperkt deel van de zorg is geleverd en start met een evaluatie van de afgelopen periode:

  1. Hoe heeft de cliënt de afgelopen periode ervaren?
  2. Zijn er positieve ervaringen waar de cliënt iets van wil behouden?
  3. Hoe is het met de mantelzorg verlopen?
  4. Wat was de rol van ingezette hulpmiddelen/technologieën?
  5. Waar liggen voor de komende tijd de uitdagingen, problemen en aandachtsgebieden?

Vul op basis van de evaluatie samen met de cliënt de anamnese aan en stel opnieuw prioriteiten met de cliënt vast voor een (ver)nieuw(d) zorgplan. Houd rekening met de RIVM-richtlijnen door een afweging te maken in de mogelijkheden om het proces te volgen en de zorg te verlenen met de risico’s en voordelen die dit oplevert. Maak daarbij een schatting, in hoeverre de cliënt zich aan de afspraken en richtlijnen kan houden en neem dat mee in de besluitvorming. Als de cliënt bijvoorbeeld niet leerbaar is in het nemen van anderhalve meter afstand, dan vraagt dit meer creativiteit van de zorgverlener in het zoeken naar mogelijkheden. Ook bij het organiseren van de zorg met het team spelen de gedragsregels nog een grote rol. Zo kunnen collega’s vaak maar in een beperkt aantal teams werken.

Fase 3: corona is een gezondheidsrisico, waarbij met maatregelen het gewone leven weer kan worden opgepakt

In deze fase is het virus onder controle. Iedereen kan getest worden en is er professionele capaciteit beschikbaar, omdat er voldoende beschermende middelen zijn en er minder personeelsleden zijn met corona-verdenkingen. De risico’s voor zorgverleners die in de risicogroep vallen zijn daardoor ook kleiner. Fysieke huisbezoeken en het opleiden van nieuwe professionals zijn weer mogelijk. Ook kunnen klinische lessen, skills-trainingen aan groepen en andere fysieke bijeenkomsten worden georganiseerd, uiteraard conform de RIVM-richtlijnen. Het gewone werk kan weer opgepakt worden, maar we moeten niet vergeten dat we als professionals ook veel hebben meegemaakt en hebben ervaren. Als we daarbij stilstaan, dan zal het onze vakontwikkeling ten goede komen en kunnen we leren van de afgelopen periode. Evalueer de afgelopen periode met je collega’s en samenwerkingspartners:

  1. Wat hebben collega’s ervaren, geleerd?
  2. Wat ging goed en wat ging minder goed?
  3. Wat wil het team van het geleerde behouden in de toekomst?
  4. Zie je nieuwe behoeftes of problemen ontstaan als je naar de populatie van je wijk kijkt?
  5. Deel dit met de andere wijkverpleegkundigen en met samenwerkingspartners.
  6. Bespreek casuïstiek met elkaar in het team, zodat je als team verder kunt ontwikkelen.

In deze fase is het belangrijk om de thema’s te herkennen die rondom corona spelen, zoals eenzaamheid, kwetsbaarheid, overgewicht, beweging, weerstand vergroting, ontmoetingen en daginvulling. Deze thema’s vormen in de wijk de basis voor een gezamenlijk plan van aanpak. Zodat er minder beroep wordt gedaan op professionals, en er meer mogelijkheden ontstaan voor cliënten om, om te gaan met hun belemmeringen en te kunnen (blijven) doen waar ze gelukkig van worden.

Onderschat daarnaast niet de gevolgen voor de collega’s zelf. Vermoeidheid en stress kunnen nog heel lang aanwezig zijn na een crisis. Het helpt om dit uit te spreken naar elkaar. Niet alleen individueel, maar juist in een groep zodat er herkenning en ondersteuning ontstaat in het team.

Fase 4: vooruitkijken, wetend dat corona er is maar beheersbaar kan blijven

De wijkverpleegkundige is de reflectieve professional, die in alle situaties continu de afgelopen periode evalueert met de cliënt en collega’s. En opnieuw in de anamnese vastlegt wat corona betekent in iemands leven. Samen met de cliënt komt de wijkverpleegkundige tot een prioritering, waarbij de mogelijkheden en grenzen in kaart worden gebracht. De cliënt kan een besluit nemen voor nu en voor zijn toekomst. In de besluitvorming worden de landelijke protocollen en richtlijnen, die op dat moment gelden, meegenomen. Kijk overstijgend naar de vragen in de wijk en betrek alle samenwerkingspartners erbij.

Ditzelfde proces wordt met het team doorlopen. Bekijk het teamplan en vul dit aan met de nieuwe thema’s van de afgelopen periode. Ga met iedere individuele medewerker en in teamverband regelmatig met elkaar in gesprek om elkaars mogelijkheden en grenzen te bespreken. Beslis samen met het team waar de prioriteiten voor de komende periode liggen en leg dat vast in het teamplan. Bijstelling is regelmatig nodig, maar het geeft regie en focus om de energie zo effectief en efficiënt mogelijk te besteden.

Voorwaarde om dit proces goed te doorlopen is dat je jezelf goed kent. Weet waar je goed in bent en weet waar je grenzen liggen. Vraag hulp waar nodig. Daarvoor is veel intervisie met collega’s nodig waarin je elkaar open en eerlijke feedback geeft, waardoor je leert en jezelf ontwikkelt. In deze fase is het heel belangrijk dat je de tijd neemt en opeist om dit met elkaar te doen. Als je dit alles goed beheerst, kun je met je team en cliënten iedere crisis aan!

Meer over corona en wijkverpleging vind je hier:

Organiseren van de individuele cliëntzorg tijdens corona

Indiceren op afstand

Wijkverpleging als samenwerkingspartner in de keten tijdens corona

 

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.