Gepubliceerd op 6 december 2021

  Leestijd: 8 minuten

De (minimaal) vereiste zorg in de wijkverpleging tijdens de coronacrisis

Sinds 2020 heeft de Covid-19 uitbraak grote impact op de toegankelijkheid en continuïteit van de zorgverlening. De crisisfase in coronatijd  bepaalt welke cliënten op welke manier instromen in de wijkverpleging.

Inmiddels stevenen we in de zorgverlening af op nieuwe continuïteitsproblemen. Het ziekteverzuim in de wijkverpleging is al een tijd erg hoog en de complexiteit van cliënten die in zorg komen is het afgelopen jaar enorm toegenomen. Door de druk op de zorg melden huisartsen cliënten pas aan als er een dringende of urgente zorgvraag is en mensen gaan minder snel naar een huisarts toe.  Het aantal besmettingen is enorm groot, waardoor een groot deel van de zorgverleners zelf ziek is of in quarantaine zit vanwege direct contact met iemand die corona heeft. In veel regio’s is het door personeelstekort niet meer mogelijk een zorghotel of een coronawijkteam op te starten, waardoor er een groter en ander beroep wordt gedaan op de wijkverpleging dan voorheen.

Fases in de zorg bij een coronacrisis

Er zijn landelijk drie fases in de coronacrisis afgesproken. Op kundig.nl hebben we bij elke fase een richtlijn gegeven voor het handelen van de wijkverpleegkundigen en welke ondersteuningsvragen je aan de organisatie kan stellen. Het doel van deze fases is dat er zo min mogelijk nieuwe acute zorgvragen ontstaan en de doorstroming van acute zorgvragen in de zorgketen blijft gegarandeerd.

  • In fase 1 van de coronacrisis is de situatie normaal en beheersbaar. Beslissingen worden lokaal genomen. Je werkt zoveel mogelijk volgens de in normale situaties geldende richtlijnen en protocollen. Iedere zorgorganisatie kan zelf besluiten deze fase in te gaan met alle teams. Deze fase dient met name ter voorbereiding op fase 2.
  • In fase 2 van de coronacrisis is de situatie kritiek. De beslissingen worden niet meer lokaal genomen, maar regionaal. In deze fase werk je al met aangepaste afspraken over werken volgens protocollen en richtlijnen. Fase 2 is een fase die regionaal met alle betrokken VVT-organisaties wordt afgesproken.
  • In fase 3 van de coronacrisis oftewel ‘code zwart’ is het crisis, een noodsituatie. De overgang van fase 2 naar fase 3 wordt op landelijk niveau uitgeroepen door het ministerie van VWS. Je wordt hierover geïnformeerd door je werkgever. In deze fase kun je geen zorg meer verlenen volgens de geldende normen met betrekking tot kwaliteit en veiligheid. Om Fase 3 in te gaan is toestemming nodig van de Regionaal Overleg Acute Zorgketen (ROAZ).

De fasering voor de VVT-organisaties kan anders zijn dan de fasering voor de ziekenhuizen. Er is deels samenhang, maar het kan zijn dat de ziekenhuizen al in fase 3 zitten en de VVT-organisaties nog net in fase 2. Je mag verwachten van je eigen organisatie dat die duidelijkheid geeft over de fase waarin jouw regio en organisatie zich bevindt. De fasering kun je niet zelf als wijkverpleegkundige bepalen. De definities van de crisisfases zijn overgenomen van de VenVN en vind je hier.

De rol van wijkverpleging in de zorgketen

In de wijkverpleging willen we de zorgverlening aan cliënten voor wie dat noodzakelijk is zoveel als mogelijk kunnen garanderen, waarbij we tegelijkertijd willen voorkomen dat collega’s overbelast raken. Belangrijk is dan ook dat we niet gaan afwachten en pas reageren als er een crisissituatie ontstaat, maar dat we proactief handelen.

Om je hiervoor een handvat te geven, hebben we een triagemodel gemaakt. Het triagemodel geeft een handvat over HOE je een cliënt in zorg neemt: wanneer en op welke wijze. Het is geen instrument dat in een crisissituatie bepaalt OF je een cliënt wel of niet in zorg neemt. Daarom hebben we ook een crisis-triagemodel ontwikkeld, die vanaf fase 2 een handvat biedt om te beoordelen welke cliënten welke minimale zorg kunnen ontvangen. Beide instrumenten geven een handvat om in de context van iedere individuele cliëntsituatie te onderzoeken en beslissen welke interventies wel of niet passend zijn bij de fase waarin de coronacrisis zich bevindt.

Wenselijke resultaten in de wijkverpleging in iedere fase:

Let op: hanteer de Treeknormen en zet de cliënt in jouw regio op de wachtlijst als er geen zorg geleverd kan worden, zodat er regionaal overzicht is. Voor iedere fase hebben we beschreven hoe het handelen van de wijkverpleging eruit ziet en welke ondersteuningsvraag je aan de organisatie kunt stellen.

Rol van de wijkverpleging

De wijkverpleging heeft een zeer belangrijke rol in de keten. Goede wijkverpleging kan voorkomen dat cliënten opgenomen moeten worden in het ziekenhuis en kan voorkomen dat cliënten huisartsenzorg nodig hebben. Goede nazorg voorkomt heropnames en ontlast huisartsen. Ook zorgt wijkverpleging ervoor dat mantelzorgers en familieleden van zorgbehoevenden ondersteund worden in het zorgen, zodat zij zelf kunnen werken en daarmee een belangrijke maatschappelijke bijdrage kunnen leveren. Een code zwart – waarbij niet meer alle zorg geleverd kan worden – heeft dus niet alleen een grote impact op de totale zorgketen maar op de hele maatschappij.

Handvatten voor handelen in de wijkverpleging tijdens alle fases

  1. Probeer in alle fases de werk-privébalans van collega’s zo goed mogelijk te houden, zodat de zorgcapaciteit zo groot mogelijk is.
  2. Het is wenselijk om werktijd en privétijd in blokken te scheiden. ’s Avonds rapportages lezen voor een ochtendroute en ’s middags rapportages schrijven maakt dat je in je hoofd veel tijd met werk bezig bent, terwijl je veel minder tijd kan schrijven. Wijkverpleegkundigen dienen te zorgen dat indicaties lang genoeg zijn om alles rondom de werkuren te bundelen, zodat je zoveel mogelijk vrije tijd hebt. Onderzoek desnoods met je collega’s hoe groot dit probleem is door een paar dagen bij te houden wanneer, waarvoor en hoe lang je met werk bezig bent – zodat je daarna het werk beter kan organiseren en bundelen en meer vrije tijd ervaart.
  3. Lees dit artikel nog eens door en zorg goed voor elkaar als collega’s.
  4. VenVN heeft een landelijk afwegingskader voor de wijkverpleging opgesteld met een beslisondersteuning voor de wijkverpleging.
  5. Lees: Organiseren van de individuele clientzorg tijdens corona.

Werk als wijkverpleegkundige intensief samen met je zorgorganisatie tijdens alle fases van de crisis

Het is belangrijk dat de zorgverleners zoveel mogelijk van de beschikbare tijd zo effectief en efficiënt mogelijk aan de cliënt kunnen besteden. De organisatie heeft hierin veel organisatorisch ondersteunende invloed. Wat zou je vanuit de wijkverpleging aan je organisatie kunnen vragen? Een paar tips die voor elke fase gelden:

  1. De problemen zijn momenteel zo complex dat ze niet door één persoon op te lossen zijn. Adviseer de organisatie om verschillende experts te vragen, om te onderzoeken, te leren en te reflecteren en weer aan te passen. Met verschillende experts worden mensen vanuit verschillende achtergronden bedoeld: wijkverpleegkundigen, expertverpleegkundigen, ondersteuners uit de organisaties, maar ook mensen buiten de organisatie. Denk aan het leger, bedrijfsmensen en anderen.
  2. Veel plannen die zes maanden geleden zijn gemaakt voor een volgende coronacrisis zijn niet actueel meer en behoeven aanpassing. Veel projecten en overleggen worden gestopt, maar stop niet met de overleggen en projecten die de wijkverpleging nu kunnen helpen om morgen beter te kunnen handelen. In tijden van crisis is er vaak meer mogelijk en kunnen nieuwe oplossingen versneld worden ingevoerd. Lees ook dit artikel.
  3. Deel dit artikel met je organisatie, pas het zelf toe en zorg goed voor elkaar als collega’s.
  4. Deel met je organisatie de keuzes die vanuit de inhoud worden gemaakt over welke cliënten wel of geen zorg ontvangen in iedere fase.

Doe mee met de conversatie

1 reactie

  1. Ꮋi there, after readіng this аweѕome article i am
    too cheerful to share my familiaгity herе witһ collеagueѕ.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.